Artikel in Balans, een tijdschrift over autisme

voor ouders en zorgprofessionals

Lees in dit artikel over het verband tussen autisme en genderdysforie.

De Amerikaanse autist en thuismoeder Tar-Míriel legt in 'Gender Rebels' het verband uit tussen autisme en genderdysforie. Online bestaat een schadelijke slachtofferhiërarchie die de groei en vrijheid van meiden belemmert.

Toenemend onbehagen

De huidige Generatie Z, die opgroeide met smartphones, rapporteert toenemende gevoelens van onbehagen. Meiden lopen daarin steevast voorop. Denk aan eenzaamheid, zelfbeschadiging, eetstoornissen, angst en depressie. Hoe kan dat, in een tijd waarin we alles hebben wat we willen, in een land waar meiden mogen studeren wat ze willen?

Pesten en body shaming

Ik begeleid zelf een tienermeisje. Ik interviewde haar als eerste voor mijn boek, omdat ik zag hoe zij lijdt onder pesten, body shaming, mannelijke klasgenoten die meiden 'kankerhoeren' noemen, en online druk om een perfecte schoonheid te zijn. In therapie leert ze haar angsten te bespreken, met het risico dat ze soms te veel blijft hangen in haar gevoelens.

Externe eisen voeren de boventoon

Daarnaast komen de talloze uren per dag op sociale media, waar meiden gephotoshopte vrouwen bestuderen en negenjarigen makeup-lessen krijgen. Ook de aantrekkingskracht van plastische chirurgie speelt een rol. Denk aan twintigers die botox laten zetten of hun schaamlippen laten 'bijwerken', omdat niemand meer weet hoe een vulva eruitziet die niet bewerkt is. De eisen om er perfect uit te zien overheersen in het 'ik-tijdperk' en dwingen meiden in een zeer beperkte, 'vrouwelijke' rol.

Afwijken is lastiger geworden

Meiden die er niet bij passen omdat ze stoer zijn, kort haar willen, sociaal onhandig zijn, of twijfelen over hun seksuele voorkeur, hebben het nog zwaarder. 'Anders zijn' is moeilijker geworden dan in mijn jeugd, in de vroege jaren tachtig. Zo krijgen ze nu een vraag voorgeschoteld die toen niet bestond: 'Ben jij een jongen?' Dat doet hen nog meer aan zichzelf twijfelen, juist in de puberteit, als de zoektocht naar je identiteit centraal staat.

Je bent goed zoals je bent

Ik herinner me goed hoe lastig het was om in je eentje je plek te vinden. In mijn boek Gender Rebels wil ik onze onzekere meiden bemoedigen met de ouderwetse feministische boodschap: je bent goed zoals je bent. Je lichaam is mooi; niemand wordt geboren in het verkeerde lichaam. Je mag je gedragen en kleden zoals je wilt: roze op maandag en blauw op dinsdag, ongeacht je gender of geslacht.

Leer jongens respect

Tips die ik leerde van experts die aan het boek meewerkten: minder naar je telefoon staren, langs een vriendin gaan, de hond uitlaten, een goed boek lezen, even bewegen — het helpt allemaal om je beter te voelen. Helaas zit onze wereld nog vol vrouwenhaat, seksueel geweld en discriminatie, en elk meisje moet leren daarmee om te gaan. Ouders kunnen bokslessen regelen, meiden leren om omstanders om hulp te vragen in tijden van gevaar, en ze eraan herinneren dat ze mooi zijn. Dat versterkt ook hun zelfvertrouwen. Topadvies: leer jongens om meiden met respect te behandelen.

Genderidentiteit

Ik vond het belangrijk om een zo breed mogelijke verzameling stemmen samen te brengen. Zo lees je in Gender Rebels over de perspectieven van zwarte meiden, meiden met een beperking en lesbische meiden. Als puber wilde ik een tijdje jongen zijn en later noemde ik mezelf queer om aan genderbeperkingen te ontsnappen en me vrijer te voelen. Het is al lang bekend dat bij sommige meiden een verband bestaat tussen genderdysforie (onbehagen over je eigen geslacht en lichaam) en autisme. Als dochter van een autistische moeder moest ik autisme een plek geven in dit boek. Maar hoe? Ik wilde iemand jonger laten vertellen over haar eigen autisme en haar genderidentiteiten.

Mijn eigen wereld

Tijdens mijn zoektocht stuitte ik op een onderwerp dat ik niet kende, vermoedelijk net als de meeste volwassenen. Al twintig jaar schrijven en lezen miljoenen jonge vrouwen en meiden online fictie rond bepaalde helden uit boeken, films of muziek. Het heet fanfictie en is overwegend homo, zoals Harry Potter die een relatie krijgt met zijn 'vijand' Draco. Google 'Drarry' en je krijgt vier miljoen hits! Voor het eerst in de geschiedenis hebben minderjarigen een eigen wereld gebouwd zonder steun of toezicht van volwassenen. Mooi, maar het heeft ook tot uitwassen en uitsluiting geleid.

Rare nerd-vrouwen

Ik vond een Amerikaanse vrouw die zichzelf autistisch noemt en al vijftien jaar actief was in deze fanfictie-wereld. Maandenlang stelde ik haar steeds nieuwe vragen, waarop ik lange, gedetailleerde antwoorden kreeg. Ik ben er enorm trots op dat ik haar zo heb kunnen helpen om een uiterst interessant hoofdstuk te schrijven. Ze analyseert heel liefdevol de online ontwikkeling van haar mede-'rare nerd-vrouwen'. Ze legt eerlijk uit dat het vooral zeer gevoelige, obsessief neurotische vrouwen zijn die meedoen. Ze zijn bang voor afwijzing, en wijzen tegelijk anderen zo hard mogelijk af. Dat voedt een cultuur van onzekerheid en angst rond 'zuiverheid'. We leren dat de huidige praktijk van 'cancelen' van iemand wiens mening je niet bevalt, online begonnen is.

Slachtofferhiërarchie

Veel fanfictie-deelnemers identificeren zich als 'anders' na een moeilijke jeugd. Vanaf 2015 kwam deze meidengemeenschappen in een stroomversnelling door de massale opmars van sociale media. Het resultaat was een toename van identificatie als man, homoman of transman. Nieuwe rituelen zoals het delen van voornaamwoorden (zij/hij/het) zijn hier begonnen, als onderdeel van zelfpresentatie en rollenspel.

De Amerikaanse vrouw legt uit hoe na 'trans' autisme een online identiteit werd, gevolgd door ADHD. Inmiddels kan iedereen via zelfdiagnose meedoen aan de slachtofferhiërarchie. Een ontwikkelingsstoornis aankondigen, net als trans zijn, betekent dat je specialer, creatiever en moreler bent.

Als deze analyse je fascineert, garandeer ik je dat je haar volledige tekst in Gender Rebels met plezier zult lezen.

Lees hier meer over het boek Gender Rebels en over Sybilla Claus. Je kunt al een hoofdstuk uit het boek lezen en je vindt verwijzingen naar andere artikelen en interessante boeken over het online gedrag van meiden, opgroeien in de huidige wereld en genderkwesties.